Człowiek, aby przeżyć, musi jeść. Aby żyć dobrze – musi jeść zdrowo. A żeby tak było, powinien spożywać produkty odpowiednie dla swoich potrzeb i preferencji. Unikalny sposób odżywiania to inaczej dieta. Często słysząc ten termin, każdy swoje myśli kieruje na tematykę odchudzania. Nic w tym dziwnego, jednak jest to błędne, stereotypowe podejście wpojone przez kulturę. Dieta nie oznacza jedynie drogi ku zrzuceniu zbędnych kilogramów. To szereg wielu czynników wpływających na to, co dana osoba je i w jaki sposób. Należy do nich między innymi wartość kaloryczna danych posiłków, ilość i jakość produktów oraz częstotliwość spożywania poszczególnych dań. W poniższym artykule przedstawiamy podstawowe rodzaje diet.
Dieta podstawowa/standard/klasyczna
Jest ona typowa dla większości osób. Opiera się na dostarczaniu organizmowi odpowiednich składników – dzięki temu może być najbardziej różnorodna, ponieważ nie zawiera wykluczeń pokarmowych. Jeśli dieta klasyk zawiera w sobie elementy z wszystkich niezbędnych grup składników odżywczych (białka, węglowodany, tłuszcze, witaminy, sole mineralne) w odpowiednich proporcjach, stanowi bazę zdrowego stylu życia. W ustalaniu jadłospisu diety podstawowej należy także uwzględnić piramidę żywieniową, w której znajdują się poszczególne grupy produktów w następującej kolejności:
- warzywa i owoce,
- produkty zbożowe i pełnoziarniste,
- nabiał, jaja i ryby,
- mięso i rośliny strączkowe,
- zdrowe tłuszcze.
Niedawno dodany został jeszcze jeden element tej piramidy, niestanowiący grupy produktów spożywczych, jednakże mający ogromny wpływ na organizm. Jest to aktywność fizyczna. Każdy, kto chce cieszyć się dobrym zdrowiem i długim życiem, powinien połączyć zasady zdrowej zbilansowanej diety z odpowiednią dawką ruchu każdego dnia.
Rodzaje diet leczniczych
W przypadku różnych chorób, nietolerancji i dysfunkcji, dieta bez żadnych ograniczeń będzie powodować problemy z funkcjonowaniem organizmu albo zaostrzać już istniejące. W zależności od dolegliwości lekarz bądź dietetyk dobiera odpowiedni typ żywienia. Jej celem jest przywrócenie komfortu osobie uskarżającej się na nieprzyjemne symptomy. Często diety lecznicze stosuje się po różnego rodzaju zabiegach i operacjach.
Dieta lekkostrawna
Polega na przyjmowaniu produktów łatwostrawnych, czyli takich, które nie zużywają dużo energii podczas procesu trawienia. Ogranicza się cholesterol oraz potrawy obfite w tłuszcze zwierzęce. Taka dieta zalecana jest osobom cierpiącym na choroby przewodu pokarmowego tj. wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego – Crohna, choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy. Dieta lekkostrawna sprawdzi się także w przypadku osób starszych, u których motoryka jelit nie jest już tak sprawna, jak dawniej.
Dieta niskobiałkowa
Ograniczeniu podlega przyjmowanie białek. Podczas ich przemiany, do organizmu mogą wydalać się niebezpieczne, toksyczne substancje u osób, które cierpią na niewydolność nerek, czy wątroby. Najskuteczniejszym wyjściem jest ograniczenie tego składnika w diecie.
Dieta bogatoresztkowa i ubogoresztkowa
Pierwsza z nich stosowana jest u osób, które borykają się z problemem zaparć. Polega ona na zwiększeniu podaży błonnika, który usprawnia motorykę jelit. Odwrotnie jest w przypadku diety ubogoresztkowej. Spożycie błonnika ulega ograniczeniu, w celu uspokojenia jelit.
Rodzaje diet eliminacyjnych
Co w przypadku, gdy dolegliwości związane są z przyjmowaniem danego składnika, a nie chorobą niezależną? Wdrażana jest dieta eliminacyjna. Na podstawie niezbędnych badań i testów, pacjent otrzymuje informacje, które produkty powodują nieprzyjemne symptomy. Najczęściej eliminowane składniki to:
- gluten,
- jaja,
- mleko krowie (ale może też być sam nabiał lub laktoza),
- orzechy (arachidowe, włoskie, ziemne),
- soja,
- cytrusy,
- ryby.
W zależności od czynnika wywołującego i stopnia natężenia objawów rozpatruje się trzy odmienne rodzaje diet.
Całkowite wykluczenie jednego bądź kilku składników
Jak sama nazwa wskazuje, polega na wykreśleniu ze swojego jadłospisu produktów szkodliwych. Taka dieta stosowana jest w przypadku stwierdzonej nietolerancji lub alergii pokarmowej. Po jej zastosowaniu objawy natychmiast ustają. Osoba przestrzegająca diety eliminacyjnej musi dokładnie sprawdzać, czy dany produkt/potrawa nie zawiera alergenu. Całe szczęście, producenci oraz restauracje są sumienni w podawaniu możliwych substancji alergizujących.
Dieta elementarna
Jeśli poprzednia opcja brzmiała restrykcyjnie, ta będzie brzmieć jeszcze bardziej. Dieta elementarna polega na podawaniu płynów (i tylko płynów!) opracowanych przez medyków, zgodnie z zapotrzebowaniem organizmu. Płynne produkty wyposażone są w niezbędne składniki. Receptura jest ściśle opracowywana w laboratorium. Taka dieta wprowadzana jest jednak w bardzo rzadkich przypadkach.
Dieta oligoantygenowa
Jeżeli trudno jest określić jednoznacznie składnik, który wywołuje dolegliwości, stosuje się dietę oligoantygenową. Osoba, która mierzy się z nieprzyjemnymi objawami po spożyciu wielu produktów, często nie jest w stanie dowiedzieć się, które je powodują. Pacjent żywiący się w ten sposób niestety musi odmawiać sobie wielu przyjemności. Dieta polega na pozostawieniu jedynie bezpiecznych składników w jadłospisie oraz na usunięciu wszystkich ogólnie uznanych za szkodzące. Jest to jednak tymczasowe rozwiązanie, mające na celu trafniejsze ustalenie diagnozy. Jeśli po paru tygodniach nastąpiła poprawa, włącza się kolejne grupy produktów i stopniowo obserwuje się reakcje organizmu. Potrafi być to uciążliwy i mało przyjemny proces, jednak często korzyści przewyższają potencjalne straty.
Rodzaje diet odchudzających
W końcu przyszedł czas na diety odchudzające, które spędzają sen z powiek wielu osobom. Na czym one polegają? W skrócie, na zmniejszeniu ilości przyjmowanych kalorii, czyli tzw. deficycie kalorycznym. Dużo osób odchudza się jednak w sposób bardzo niebezpieczny. Czasem marzenie o pięknej, zgrabnej sylwetce, przysłania zdroworozsądkowe myślenie i podsuwa pomysły na rygorystyczne, niebezpieczne sposoby na redukcję kilogramów. Są to sytuacje zagrażające bezpośrednio zdrowiu i życiu. Zastanawiasz się, czy dieta redukcyjna może być smaczna? Niezbędne informacje znajdziesz w naszym artykule: “Czy dieta odchudzająca może być smaczna?”. Dieta niskokaloryczna może doprowadzić do poważnych komplikacji zdrowotnych.
Diety jednoskładnikowe
To kolejny genialny pomysł, którym można sobie jedynie zaszkodzić. Dieta kapuściana, grejpfrutowa czy jabłkowa w żaden sposób nie dostarczy organizmowi wszystkich niezbędnych składników. Owszem, spowoduje utratę wagi, jednak na dłuższą metę, wywoła jedynie negatywne skutki dla zdrowia.
Głodówki
Osoba decydująca się na głodówkę rezygnuje czasowo ze spożywania pokarmów. Gwarantuje to szybką i skuteczną utratę wagi, jednak nie pozostaje to obojętne dla organizmu. Zaburzeniom ulega funkcjonowanie najważniejszych organów tj. serca, wątroby, jelit czy nerek. Jest to najmniej bezpieczna metoda odchudzania, która może doprowadzić nawet do śmierci.
Rodzaje diet alternatywnych
Zdarza się, że dana osoba decyduje się na konkretny styl żywienia z powodu własnych przekonań i upodobań. Wiążą się to z pewnymi ograniczeniami w zakresie spożywania konkretnych produktów bądź sposobu przyrządzania potraw. Poniżej znajdują się najpopularniejsze rodzaje diet alternatywnych.
Dieta wegetariańska
Dieta wege polega na rezygnacji ze spożycia produktów mięsnych. Może dotyczyć indywidualnych przekonań etycznych bądź upodobań smakowych. Zobacz naszą ofertę: dieta wegetariańska.
Dieta wegańska
Z kolei dieta vegan różni się od diety wegetariańskiej tym, że eliminuje także produkty odzwierzęce tj. mleko. Pobudki są podobne. Zobacz naszą ofertę: dieta wegańska.
Dieta ketogeniczna
Osoba stosująca taki styl żywienia spożywa więcej tłuszczu aniżeli białka i węglowodanów. Powinna opierać się na zdrowych tłuszczach, inaczej może szkodzić. Zobacz naszą ofertę: dieta ketogeniczna.
To, na jaką dietę decyduje się dana osoba, jest uwarunkowane wieloma czynnikami. Każdy więc powinien przyjrzeć się swojemu jadłospisowi, przeanalizować własne samopoczucie, aby móc wybrać idealny styl żywienia.
